خبر گذاری پژواک

 

مسوولین ریاست اطلاعات و فرهنگ  ولایت غور میگویند که هشتاد در صد آبدات تاریخى تخریب گردیده و تا حال هیچ توجهى در بازسازى آن صورت نگرفته است

  آنها با ذکر اینکه  بیش از ٢٠٠ آبده  تاریخى و ساحه باستانى در آن ولایت وجود دارند ،کندنکارى هاى مخفیانه در ساحات تاریخى را نیز  دور از امکان نمى دانند.

محمد سرورآزاد رییس اطلاعات  و فرهنگ غور به آژانس خبرى پژواک گفت که غور یکى از ولایات تاریخى افغانستان و زمانى سرزمین امپراتورى غوریان بود. ساحات تاریخى زیادى دراین  ولایت وجود دارد ، اما درحفظ و نگهداشت و بازسازى آن توجه نشده است.

 

آزاد میگوید که از جملۀ ٢٠٠ ساحۀ تاریخى و باستانى درغور ؛ توانسته اند١٣ آبده تاریخى رابه همکارى انجنیران وباستان شناسان وزرا ت اطلاعات  وفر هنگ و باستان شناسان  لیتوانیا سروى مقدماتى نمایند، اما متباقى تا هنوز نسبت مشکلات بودیجوى سروى و راجستر نشده اند.

وى گفت که قلعه ضحاک  در منطقه پوزلیچ واقع  ۵ کیلو مترى چغچران( مرکز غور) یکى از این ساحات تاریخى بوده و  پارچه هاى گلى که ازاین قلعه به دست امده قدامت زمان قبل از غوریان را نشان میدهد.

ساحه تاریخى دیگر موسوم به پنبه کار در چغچران بوده و آثار به دست آمده نمایانگر دوره زردشت است. همچنان آثار تاریخى بدست آمده  کشک کهنه در ولسوالى دولت یار دورۀ بودایى را انعکاس میدهد.

 رییس اطلاعات  و فرهنگ غور میگوید که کشک بهار نیز ساحه تاریخى در ولسوالى دولت یار است و آثار بدست آمده  شامل ظروف  گلى ، قدامت  سه هزار سال قبل از اسلام را نشان میدهد .

شش کُشک درقریه شینیۀ دولت یار از دورۀ بودا و استوپه هاى آهنگران از دورۀ زردشت باقى مانده است. قلعۀ تاریخى  (خیصار) در ولسوالى تیوره مربوط دورۀ غوریان بوده،این قلعه که  شش  جریب زمین را حاطه کرده ، داراى  ١۵٠منار  است و در زمان سلطان غیاث الدین ساخته شده است.

 بیشتر حاکمیت این قلعه بدست ملک رکن الدین غورى که درزمان چنگیز چندین بار مورد حمله وهجوم سپاهیان  چنگیز قرار گرفت، اما در فتح آن موفق نشد ٨٠٠ سال قدامت  دارد.ساحه تاریخى کوه شاه مردان در ولسوالى تیوره  و ۶ قلعه درولسوالى تولک  نیز مربوط دوره غوریان میباشند.

رییس اطلاعات و فرهنگ غور مى افزاید که قلعه انبیاء درولسوالى تیوره که در زمان سلطنت غوریان ساخته شده ۶جریب زمین را احاطه کرده، اما در جنگهاى سه دهۀ گذشته تخریب شده و اکنون در این قلعه تعمیر قوماندانى امنیه غور اعمارگردیده است. 

وى میگوید که هشتاد درصد این ساحات تاریخى به مرور زمان  تخریب شده  و بخشهاى باقى ماندۀ آن در حال تخریب شدن است .

محمد نادر عظیمى باشندۀ ولسوالى تیوره میگوید که قلعۀ تاریخى تیوره  ۶ برج دارد و هر دیوار ۶ متر عرض دارد، اما اکثر قسمت هاى آن  در جنگهاى گذشته به اثر اصابت  مرمى سلاح هاى ثقیله تخریب شده است.

وى از اینکه در بین قلعه، تعمیر قوماندانى امنیه اعمار شده و از آن به حیث مرکز نظامى   استفاده مى شود،انتقاد نموده، گفت، نظر به قانون   نباید از ساحات و آبدات تاریخى به حیث مرکز نظامى و یا منطقۀ مسکونى استفاده شود.  

مطابق ماده نهم فصل اول قانون اساسى جدید کشور، آثار باستانى ، معادن و سایر ذخایر زیرزمینى  ، ملکیت دولت است. حفاظت و اداره از ملکیتهاى دولت و نوع استفاده درست از ذخایر طبیعى و سایر ملکیت هاى عامه، از طریق قانون تنظیم میشود.

حسام الدین فیروز کوهى یکتن از اعضاى جامعۀ مدنى افغانستان و باشندۀ غور میگوید که مناطق کشک بهار، قلعۀ ضحاک، پنبه کارو خیصار اخیراً  مورد تحقیقات باستانشناسان لیتوانیا قرار گرفته و تحقیقات ثابت ساخته که غور از جمله ولایات باستانى خراسان زمین قلمداد شده است.

  وى از تخریب این ساحات ابراز نگرانى کرده و خواستار توجه جدى در نگهدارى و بازسازى آن شد.

منار جام نیز یکى از آثار تاریخى غور و مربوط دورۀ غوریان است.

 رییس اطلاعات و فرهنگ غور میگوید که   تا کنون    ٢٠٠ هزار دالر   در تحکیم کارى منار جام  از طرف دولت و ٧٠ هزار دالر از طرف یونسکو سازمان فرهنگى ملل متحد در بخش تحقیقات و تحکیم کارى منار به مصرف رسیده  وتحقیقاتى که توسط یونسکو صورت گرفته نشان میدهد که این منار مربوط یک مسجد بود.

از کنار منار، دریاى هریرود عبور میکند، منار به علت نفوذ آب  کج شده بود، اما تحکیم بندى   از تخریب منار جلوگیرى نموده است.

رییس اطلاعات و فرهنگ غور گفت که سرک عمومى غور- هرات  از کنار منار میگذشت، اما سرک را دورتر احداث کرده اند که به منار آسیب نرسد.

منار جام از طرف یونسکو  به حیث جزء آثار جهانى  شناخته شده است. این منار بنابر دستور سلطان غیاث الدین غورى حکمرواى غوریان طى سال هاى ١١٩٣ الى ١٢٠٢ میلادى ساخته شده است.

 

به گفتۀ رئیس اطلاعات و فرهنگ  غور منار جام در ولسوالى شهرک و در حدود هشتاد کیلو مترى غرب چغچران موقعیت داشته و  بعد از منار دهلى هندوستان دومین منار بزرگ در سطح جهان محسوب میشود.

 این آبدۀ تاریخى در زمین مسطح روى پایه به قطر ٣۵ و ارتفاع ۶۵ متر بناء یافته است.

وى میگوید که این منار طى برنامه هفت ساله ترمیم میشود،  سه سال  بر آن کار شده و چهار سال دیگر ضرورت است که منار از جمله بعضى خشت هاى آن که پوسیده شده، مجدداً بازسازى شوند.

محمد نبى ساقى یکتن از استادان دارالمعلمین ولایت غور میگوید که آبدات تاریخى سروى نشده  و کار علمى روى آن  صورت نگرفته  است.

او گفت: (( تا حال گزارشات علمى و تحقیقاتى نداریم،  ساحات تاریخى  قبل از ترمیم باید سروى شوند.))

ساقى علاوه کرد که ساحات تاریخى به صورت طبیعى در  حالت خراب شدن قرار دارند، باید نخست مشخص شود که   چه تعداد ساحۀ تاریخى  در غور وجود دارد  و چه تعداد آن تخریب شده ،  بعداً  در بازسازى آنها اقدام گردد.

مسوولین محلى غور خواستار توجه جدى در بازسازى آبدات تاریخى شده اند.

  نجیب الله منلى معاون فرهنگى وزارت اطلاعات و فرهنگ میگوید که اکثر آبده هاى تاریخى کشور در گذشته ترمیم و محافظت نشده، وزارت با توجه به بودجۀ که دارد میکوشد آبداتى را که اولتر از همه در معرض خطر قرار دارند، ترمیم نماید.

منلى افزود که منار جام در خطر انهدام قرار داشت، روى آن کار شده و از خطر از بین رفتن مصوون مانده است، اما ساحات تاریخى دیگر غور در معرض خطر قرار ندارند.

وى اظهار داشت : (( گفته هاى مسوولین غور واقعیت دارد، درچند سال گذشته به آبدات تاریخى رسیده گى نشده، اما به این معنى نیست که آثار تاریخى فراموش شده  ویا ما خطر تخریب شدن آنرا قبول کرده ایم.))

معاون فرهنگى وزارت اطلاعات و فرهنگ متذکر شد که بادرنظر داشت اولویت و ضروریات و در صورت امکان و بودجه در ترمیم مناطق تاریخى اقدام خواهد شد.

به گفتۀ منلى، سالانه ۴٠٠هزار دالر براى ترمیم آبدات تاریخى کشور بودجه دارند، اما در فرانسه که همه ساله به  آبدات تاریخى آن  رسیده گى میشود، هشت میلیارد یورو مصرف میشود.

رئیس اطلاعات و فرهنگ  غور حفریات مخفیانه در ساحات تاریخى را نیز به دور از احتمال ندانسته، میگوید که غور سرزمین تاریخى، وسیع و کوهستانى است،  مسوولین محلى در محافظت مناطق  تاریخى توانمندى ندارند، محافظین وجود ندارد که از آنجا ها  نظارت کنند، واضح است که حفریات مخفیانه صورت میگیرد.

موصوف اظهار داشت ،   طورى که قاچاقچیان قبلاً در مورد حفریات توانمندى داشتند، حالا ندارند.تا حال با موردى بر نخورده اند در صورتى که عاملین دستگیر شوند ، به مراجع مربوط تسلیم و با آنها  برخورد قانونى خواهد شد.

سال گذشته از حفریات خود سرانه و غیر قانونى در ولایات نیمروز و بادغیس نیز خبر داده شده بود. در برخى این موارد، قوماندانهاى سابق محلى دخیل پنداشته میشوند.

به همین ارتباط در ماه جدى سال گذشته دو تن که کوزه هاى گچى  و سفالى را از تپه هاى تاریخى ولسوالى آب کمرى بادغیس  بدست آورده بودند، دستگیر شدند.

 به گفتۀ پولیس، بازداشت شده گان ادعا داشتند که کوزه ها را بسم الله یکتن از قوماندانهاى سابق محلى از نزد شان به زور گرفته و آنرا مبلغ ٢٠ هزار افغانى به قوماندان محلى دیگر بنام عبدالاحد فروخته است.

سید آقا ارفاق رییس اطلاعات و فرهنگ ولایت بادغیس میگوید که تپه هاى چیلانک حدود یکهزار قبل از اسلام قدامت داشته و احتمال دارد  که کوزه هاى سفالى که از همین تپه ها بدست آمده، همانقدر قدامت داشته باشند.

قرار اظهارات وى،  اکثر کسانى که آثار تاریخى را در نتیجۀ حفریات بدست مى آورند، به قیمت نازل میفروشند و به قیمت و ارزش بلند  آن پى نمى برند.

رییس اطلاعات و فرهنگ گفته بود که حفریات خود سرانه در مناطق تاریخى ولسوالى آب کمرى  ادامه داشته و شمارى از آثار تاریخى توسط افراد مسلح خود سر به یغما برده شده است

 شاه زمان وریځ ستانکزى رییس عمومى نشرات وزارت اطلاعات و فرهنگ میگوید که مردم محل در حفریات و قاچاق آثار تاریخى دست دارند.

وى اظهار داشت: (( تا زمانى که مردم با دولت همکارى نکنند، جلو حفریات و قاچاق گرفته نخواهد شد.))

به گفتۀ ستانکزى، محافظین آثار تاریخى به سطح کشور کم است، تا زمانى که قطعات خاص براى محافظت مناطق تاریخى توظیف نشوند، جلوگیرى از حفریات  و قاچاق مشکل است

 رییس عمومى نشرات وزارت اطلاعات و فرهنگ افزود که حفریات خود سرانه ، نه تنها در نیمروز بلکه در سایر ولایات مانند بلخ و لوگر نیز وجود دارد و شمارى از عاملین  دستگیر نیز شده اند.

در بعضى جاهاى تاریخى مانند شهر قدیم هرات حتى منازل مسکونى ساخته شده و قدامت آنرا خدشه دار ساخته است.

ستانکزى در اخیر خاطر نشان ساخت که آثار تاریخى افغانستان بخارج مانند ایران، پاکستان و روسیه قاچاق میشود و این یک ضایعۀ تاریخى و فرهنگى براى کشور شمرده میشود.

https://www.facebook.com/heratpaperfb